SA Flag
Hans Kroon
ProudlyDullstroom
Proudly Dullstroom

De geschiedenis van de familie Kroon 1879 - 1920

Johannes (Hans) Kroon, werd op 14 april 1871 geboren in Ter Aar. Hij was de zoon van Bartholomeus Hoogwerff Kroon en Cornelia Kempenaar, en groeide op op de boerderij Ruimzigt, oftewel “De Bonk”, aan de weg van Ter Aar naar Woubrugge.

De Kronen waren al een paar generaties lang welvarende landbouwers in Woubrugge. Ook vader Bart had het tamelijk breed. Hij was dan ook notabele: dijkgraaf van de Vierambachtspolder onder Woubrugge, gemeenteraadslid en voorzitter van het “Nut van het Algemeen”.

De familie Kroon was Ned. Hervormd, maar duidelijk van de ‘lichte’ kant. Vader speelde schaak met de pastoor van Langeraar, en toen de jongste zoon Wim verkering kreeg met de uit de ‘zware’ familie Cats komende Margaretha, werd zij gewaarschuwd voor die jongen, want hij bad niet voor ’t eten!

Dat ‘t allemaal toch wel meeviel blijkt uit de enige verdere anekdote die ik over Bart Kroon gehoord heb: hij zong graag, en z’n lievelingslied was ‘Rust mijn Ziel, uw God is koning.’ (Dat van dat lievelingslied lijkt mij een citaat uit een toespraak bij de begrafenis, en is misschien een beetje gekleurd.)

Van Hans’ jeugd weet ik niets: we ontmoeten ’m weer in 1893. Z’n oudste twee zusters, Aagje en Maria waren al getrouwd met twee Ter Aarse landbouwers; z’n oudste broer Jan-Kees was verdronken toen hij met een vriend naar ede begrafenis van Willem III was wezen kijken en op de terugtocht door het ijs zakte; van de overgebleven broers (zes stuks) en dan waren er nog vier zusters) was hij op één na de oudste.

Hans had verkering met een dochter van een andere in Ter Aar wonende Kroon, die met z’n gezin ging emigreren naar Zuid Afrika. Dit, plus een waarschijnlijk iets meer dan gemiddeld avontuurlijk inborst, deden ‘m besluiten ook naar Zuid Afrika te gaan.

Uit die tijd is de oudste bekende foto afkomstig: het hele gezin keurig in het pak, mooi symmetrisch gerangschikt rondom het ouderlijk echtpaar. Vader Bart wat zuur glimlachend: moeder Cornelia wit en kleintjes. Alleen Hans staat er met z’n jasje open op, alsof hij al vrijgesteld is van de strenge Hollandse fatsoensnormen.

Helaas ging op de boot naar Zuid Afrika de verkering tussen Hans en Jans uit: ze kreeg meer oog voor één van de stewards. Hans ging verder wel met de familie mee bleef bij de vader werken. We vinden ’m weer terug in oktober 1896.

Op de 13e van die maand trouwt hij met Willemina (Mien) Janson, in het plaatsje Dull’s Stroom, in de buurt van Pretoria in Transvaal.

Dull’s Stroom was een dal tussen wat bergen en heuvels. De scepter werd er gezwaaid door Johannes Hendrikus (Jan) Janson die de titel van resident-vrederechter had, een soort burgemeesterschap.

Het gezin Janson was in het begin van de jaren 80 naar Afrika gegaan. Eerst Jan met zijn broer Teun, later liet hij zijn gezin overkomen. Dat moet ongeveer in 1883 geweest zijn, want ook hiervan is nog een foto. Er waren toen vijf kinderen: een dochter die ± 1900 verdronken is, Corrie, Jan, Mien (17-7-80) en Annie (± 1883). In Transvaal zijn er nog drie bijgeboren: Sarie, Jopie (Jotie) en Mas (Zus).

Behalve Jan Janson met zijn gezin woonden er nog ‘Oom’ Teun met zijn vrouw Gerrie en ‘oom’ Willem Janson met zijn vrouw Suze. Als de kinderen trouwden en voor zichzelf begonnen zocht vader Janson een ‘plek’ voor ze uit, en daar konden ze beginnen.

Het gezin woonde vóór het vetrek in Sloten (nu Amsterdam). Moeder Janson heette Cornelia Lena van Capelle. Ze had een broer Julius die kennelijk schipper was, want hij had een boot in Groningen. Tenslotte was de familie via haar verwant met de familie Parson, die een een hotel (‘Kadinsky o.i.d.) bezaten in Amsterdam.

Hans en Mien zijn getrouwd toen Mien een paar maanden 16 jaar was, en we mogen veilig aannemen dat de scharrel nog iets eerder begonnen is, want het tweede kind kwam binnen 16 maanden. Ze kregen eerst een zoontje, Bart, op 12 april 1908 een dochtertje Corrie (Cornelia Lena).

En toen brak de Boerenoorlog uit. Van Jan Janson zijn een paar foto’s over tussen een groep gewapende boeren. Hans Kroon schijnt ook meegevochten te hebben. In elk geval werd op een kwade dag Dull’s Stroom overvallen door de Engelsen. Alles werd verwoest. Hans Kroon wist alleen een tinnen theepot die zijn vader hem als huwelijkscadeau uit Holland overgestuurd had, in zijn zadeltas te stoppen.

Het gezin van Hans en Mien vluchtte weg in een huifkar. Ook oude Oom Teun was erbij. Maar ook de vluchtelingen werden niet met rust gelaten en werden overvallen en gevangen weggevoerd. Mien’s laatste kippetjes die ze in een kist onder de huifkar had, werden aan de bajonet gestoken.

Mien zelf, haar kinderen en Oom Teun werden afgevoerd naar een concentratiekamp. Vader Hans lag op het moment van de overval ziek in de huifkar, werd naar een andere plek gevoerd, herstelde, en heeft de rest van de oorlog moeten werken als doodskistenmaker. En er waren wat doodskisten nodig in die dagen, want de concentratiekampgevangenen stierven bij tientallen per dag.

Ook Bartje werd ziek, ongeneeslijk, en Corrie weet zich nog te herinneren dat hij op den duur z’n ontlasting niet meer kon tegenhouden, en maar bij een slootkant ging zitten, om de leefruimte niet te bevuilen. Hij stierf snel. Corrie werd ook ziek, maar werd met de laatste drup als cognac die ook Teun in een flesje overgehouden had, weer op de been geholpen.

Ondertussen was Paul Kruger, de president van Transvaal, met een schip met goud naar Nederland gevlucht, en maakte een rondreis door een aantal West-Europese landen om steun te vragen.

In zijn gevolg was Jan Janson. Deze stuurde vanuit Brussel een kaart aan Bart Kroon in Ter Aar, met deze tekst: “Ik ben ellendig op reis gegaan, maar ’t was noodzakelijk. Goddank wij hebben - du Plessis en ik - wij hebben goed werk gedaan! In de Fransche en Belg. Kamer zal gein-terpelleerd worden over de vrouwen en kinderen in de Engelsche moordkampen. Ons werk begint vruchten te dragen.” Janson.

Tijdens de rondreis door Nederland werd er her en der ‘gepreekt’ om steun te krijgen voor de Transvaalse zaak. Zo heeft Janson kennelijk ook gepreekt in Rijnsaterwoude waar één van de aanwezigen in de kerk de ± 17-jarige Flora Reijneveld was, die in 1950 de schoonmoeder zou worden van Hans’ zoon Kees.

Verder heeft Jan Janson zich medisch laten onderzoeken in Nederland, en hij bleek maagkanker te hebben. Uiteindelijk is hij ± 1907 overleden aan suikerziekte, waar toen ook nog niets tegen bekend was. En hij heeft in Holland een grote foto van zichzelf laten maken, die nu nog indruk maakt. De blik van een strijder en een filosoof.

De boerenoorlog eindigde in 1902. Berooid vonden de Jansons elkaar weer in Dull’s Stroom. Hans Kroon schreef een brief aan zijn vader waarin hij vroeg om financiële steun om weer een bedrijf te kunnen beginnen. Vader Bart schreef terug dat Hans met zijn gezin maar naar Nederland moest komen. In Holland wilde hij zijn zoon wel helpen, maar schreef hij: “Ik stuur geen geld meer naar dat apiesland.”

Er zat dus niet veel anders op voor Hans om met zijn vrouw en drie dochtertjes de reis naar Nederland te aanvaarden. Mientje zag er erg tegenop. Ze had geen enkele herinnering aan Holland, en uit de verhalen leek het haar geen prettig land. Je mag daar niet eens zomaar bij elkaar op het erf komen, had ze begrepen. Maar veel keus was er niet.

In 1907 laadden ze hun spulletjes in een hutkoffer en gingen met de boot naar Nederland. Toen ze in de haven van Rotterdam aankwamen hingen de kinderen natuurlijk over de reling. Daarbij verloor de jongste, Riet een schoentje, dat in het water viel.

Op de kade stonden Oom Piet Kroon en Tante Marie hen op te wachten. Corrie herinnerde zich nog dat ze daarna een rit maakten in een koetsje, en dat zij met haar knieën op de bank zittend uit het achterraampje de straatstenen kon zien. Dat was voor haar heel bijzonder, want in Zuid Afrika had ze nog nooit bestrate wegen gezien.

Het gezin van Hans en Mien woonde in Holland eerst een tijdje aan het Aarkanaal, en kreeg vervolgens de woning aan de Ringsloot die ze naar hun woonplaats in Zuid Afrika Dull’s Stroom noemden.

Het gezin groeide. In 1908 werd Bart geboren, in 1910 Jan, in 1914 Wil, in 1915 Nel en en in 1918 Kees. Toen de oudste dochter Corrie in 1919 trouwde met Kees Rijnsburger, zat haar jongste broertje Kees in de kinderstoel naar de trouwstoet te kijken.

Haar eerste twee kinderen (Mien, 1921, en Rinus, 1924) werden ongeveer tegelijkertijd geboren met de laatste twee kinderen van haar moeder (Hans, 1921, en Jopie, 1923).

Het ging in de jaren tien en twintig waarschijnlijk niet slecht met het bedrijf van Hans en Mien Kroon. Er zijn vrij veel foto’s uit die tijd, en vader, moeder en de kinderen zien er gezond en gelukkig uit op die foto’s. Hans werd voorzitter van een veiling, en ze hadden ook een knecht in dienst, Zevenhoven.

Dull’s Stroom werd een plek waar velen graag kwamen. Moeder Mien was een gastvrije huisvrouw. Er zijn veel groepsfoto’s waarop neven en nichten poseren, en veel kleinkinderen groeiden er voor een groot deel op.

En zo beleefde het geplaagde gezin een betrekkelijk voorspoedige tijd. Tot het einde van de jaren twintig, toen de economische crisis uitbrak.

Tekst gestuurd door Hans Kroon
"Ik ben een achterkleinzoon van Jan Janson, die eind 19e eeuw volgens de familie-overlevering "resident vrederechter" geweest is in Dullstroom. De T.N.H. Janson, die jullie noemen op de history-pagina, is vermoedelijk de broer van mijn overgrootvader".

"Verder stuur ik je op jouw verzoek een foto van mezelf. Mocht er iemand geïnteresseerd in zijn: ik ben 52, psychiatrisch verpleegkundige, heb twee dochters (21 en 17) en ben erg geïnteresseerd in (familie) geschiedenis. Ik hoop dit najaar samen met een achternicht Zuid-Afrika en Dullstroom te kunnen bezoeken."

9 Julie 2006 "Tot mijn verrassing kreeg ik onlangs nog vijf foto's van Dullstroom ca.1900, na de verwoesting door het Engelse leger. Ik weet niet of jullie ze al kennen. De beschrijvingen heb ik letterlijk overgenomen van de achterzijde van deze foto's. Ze komen uit de nalatenschap van een tante van me. Ze hebben zestien jaar bij een neef van me op zolder gelegen."Klik hier om deze foto's te bekijken.

17_trouwfoto_hans_mien_kroon_janson300

Hans Kroon & Mien Janson Wedding

a Small Fishing Town with a Drinking Problem

leftIcon

 © All rights reserved Proudly Dullstroom  2003
First Published: 01 March 2003
Last Updated: 01 January 2012

rightIcon

[Home] [Accommodation] [Weddings] [Contact Us] [To Do] [DNR] [Natura] [About]